in , ,

6. SINIF SOSYAL BİLGİLER İPEK YOLUNDA TÜRKLER 7. BÖLÜM

İslamiyetin Doğuşu ve Yayılışı

İslamiyet’ten Önce Arap Yarımadasının Durumu

Siyasal Durum

İslamiyet’ten önce Arap Yarımadası’nda siyasi birlik yoktu. Halk kabilelere bölünmüştü. Bu dönemde insanlar genelde güneyde Yemen bölgesi ile Mekke ve Medine şehirlerinin bulunduğu Hicaz bölgesinde yaşıyorlardı.

Sosyal ve Ekonomik Hayat

Mekkeliler ticaretle, Medine’liler ve Taif’liler çiftçilikle geçimlerini sağlarlardı. Ukaz denilen yerde her yıl panayır düzenlenirdi. Araplar’da kölelik yaygındı. Erkekler istediği kadar kadınla evlenebilirdi. Kadının boşanma ve miras hakkı gibi sosyal hakları yoktu. Kız çocuklarından bazıları öldürülür ya da diri diri toprağa gömülürdü. Bu yüzden İslâmiyet’ten önce Arabistan’­da yaşanan döneme Cahiliye Devri denir.

Din

Din Arap Yarımadası’ndaki insanların çoğunluğu puta ta­pardı. Ayrıca Musevilik, Hıristiyanlık, Zerdüştlük dinine inananlar vardı. Az da olsa Hz. İbrahim’in dinine inanan ve Hanif denen kişiler de Arabistan’da yaşarlardı.

 

YENİ BİR DİN-IŞIK DOĞUYOR

Hz. Muhammed Dönemi

  • Hz Muhammed 571 yılında Mekke’de doğdu.
  • Mekke’nin ileri gelen Ha’şimoğulları so­yundan olan Hz Muhammed’in annesinin adı Âmine, babasınınki Abdullah’tır.
  • Doğmadan önce babasını, 6 yaşında ise annesini kaybetmiş olan Hz. Muhammedi önce dedesi Abdulmuttalip sonra da amcası Ebu Talip himaye etmiştir.
  • Doğruluğu ve dürüstlüğü sayesinde “El-Emin”(güvenilir kişi) unvanını almıştır.
  • Hz. Muhammed hayatının hiçbir döne­minde putlara tapmamış ve sık sık Hira(Nur) Dağı’nda kendi iç dünyası ile baş başa kalmıştır.
  • 610 yılında Hira Dağı’nda bulunduğu sı­rada Hz Cebrail aracılığı ile peygamberlikle görevlendirildi.
  • Hz Hatice, Hz Ali, Hz Ebubekir ve Hz Zeyd İslamiyet’e ilk inananlardır.
  • Kısa sürede Mekke’de yayılan İslamiyet, Mekke/i müşrikler tarafından tepkiyle karşılan­mıştır. Eşitlik ve sosyal adalet ilkeleri üzerine in­şa edilmiş olan İslam dini tek tanrı inancını getir­miştir. Bundan dolayı putlara tapan’ Mekkeli müşrikler Müslümanlara karşı işkence ve baskı uygulamışlardır.
  • Mekkeli müşriklerin ileri gelenleri Hz Mu­hammedi öldürmek için harekete geçtiler.
  • Mekke’de ticaret yapan Medineliler Hz Muhammed’e ve tebliğ ettiği dine inanmışlardı. Medineli Müslümanların çağrısı üzerine Hz Mu­hammed Hz. Ebubekir ile birlikte Medine’ye hic­ret etti. (622)

Hicretin Sonuçları

  • İslamiyet daha kolay yayılmıştır.
  • Mekke’den göç edenlere “muhacir”, Me­dineli Müslümanlara da “Ensar” adı verilmiştir. Böylece Yahudiler ile birlikte Medine’de üç grup oluşmuştur.
  • Bu grupların anlaşmaları(vatandaşlık sözleşmesi) ile birlikte İslam devleti kurulmuştur.
  • Hz Muhammed devlet başkanı kabul edilmiştir.
  • Hicret, hicri takvime başlangıç olarak ka­bul edildi.

 

MUHAMMED DÖNEMİ SİYASİ OLAYLARI

Bedir Savaşı (624)

Nedeni:  Medine’ye hicret eden Müslümanların malları Mekke’de kalmıştı. Mekkeliler bunları yağmalayıp Şam’da sattı. Hz. Muhammed buna bir misilleme olmak üzere Şam’dan dönen kervanın yolunu kesmek istemesi.

Gelişme: Yapılan savaşı Müslümanlar kazandı.

 Sonuçlar:

  • Müslümanlar daha güçlü hale geldi.
  • Şam ticaret yolu Müslümanların kontrolüne girmiştir.
  • Savaşta esir düşen Mekkeliler 10 Müslümana okuma yazma öğretmesi karşılığında serbest bırakılmıştır. Bu durum İslamiyet’in eğitime verdiği önemi gösterir.

Uhud Savaşı (625)

Nedeni: Medinelilerin Bedir Savaşının öcünü almak istemeleri.

Gelişme: Uhud Dağı eteklerinde yapılan savaşta her iki taraf da kesin bir sonuç alamadı.

Sonuçlar:

  • Savaş sırasında Hz. Muhammed tarafından geçide yerleştirilen okçuların yerini terk etmesi O’nun sözünün dinlenmesi gerektiğini ortaya koymuştur.
  • Önceden yapılan anlaşmaya uymayan Yahudiler Medine şehrinden çıkarılmıştır.
  • Müslümanların Mekkeli müşrikler karşısında aldıkları ilk ve tek yenilgidir

Hendek Savaşı (627)

Nedeni: Mekkelilerin Müslümanları daha fazla büyümeden engellemek istemeleri. Yahudilerle Mekkelilerin işbirliği yapması.

Gelişme: Müslümanlar bu savaşta Medine’nin etrafına büyük bir hendek kazarak savunma savaşı yapmışlardır.

Sonuçlar:

  • Mekkelilerle işbirliği yapan Medine’deki Yahudiler şehirden çıkarılmıştır.
  • Hendek Savaşı Müslümanların son savunma savaşı olmuştur.
  • Bu savaştan sonra İslamiyet’e girişler artmıştır.
  • Müslümanların önemli bir güç olduğu kanıtlanmıştır.

Hudeybiye Antlaşması (628)

  • Hz Muhammed 628 yılında Kabe’yi ziya­ret etmeye karar verdi. 1500 Müslüman’la bera­ber yanlarına sadece kılıç alarak Kabe’yi ziyaret etmek için yola çıktı.

Hudeybiye mevkine gelindiğinde Hz Os­man elçi olarak gönderildi ve Kabe’yi ziyaret için izin istendi. Mekkelilerin Hz Osman’ı alıkoyma­ları üzerine savaş kararı alındı. Bunun üzerine Mekkeliler barış istedi.

Yapılan antlaşmaya göre;

  • İki taraf arasında 10 yıl savaş yapılma­yacak.
  • Müslümanlar o sene Hac yapmayacak; ertesi yıl 3 gün süreyle silahsız olarak Kabe’yi zi­yaret edebileceklerdi.

UYARI:  Bu madde Mekkelilerin Müslümanlar­dan çekindiğini gösterir.

  • Reşit olmadan İslamiyet’i seçen Mekkeli­ler Medine’ye alınmayacak, ancak Mekke’ye sığınan Müslümanlar geri verilmeyecekti.
  • Her iki taraf da istedikleriyle antlaşmalar yapabileceklerdi.

Hudeybiye Antlaşması ile;

  • Mekkeliler Müslümanları hukuken tanıdı­lar.
  • Mekke’de İslamiyet daha hızlı yayılmaya başladı.

Hayber Kalesi’nin Fethi (629)

  • Şam ticaret yolunu tehdit eden Mekkelileri Müslümanlar aleyhine kışkırtan Yahudiler üzerine bir sefer düzenlendi.
  • Yahudilerin elindeki Hayber Kalesi fethe­dildi.
  • Müslümanların ilk taarruz savaşıdır.

Mute Savaşı (629)

  • Bir Müslüman keşif kolunun Bizans’a bağlı Gassaniler tarafından pusuya düşürülüp öldürülmesi sonucunda Gassaniler üzerine se­fere çıkılmıştır.
  • Hz Muhammed sefere katılmadı. İslam ordusu Bizans karşısında başarısız olmuştur.
  • Bizans ile yapılan ilk savaştır.

ÖNEMLİ NOT: 

Gaza (Gazve): Hz Muhammed’in bizzat katıldığı savaşlara denir.

Seriye:   Hz Muhammed’in katılmadığı savaşlara denir.

Mekke’nin Fethi (630)

  • Mekkelilerin Hudeybiye Antlaşmasının maddelerine uymaması üzerine Hz Muhammed Mekke’nin fethi için harekete geçti.
  • Önemli bir direnişle karşılaşmadan Müs­lümanlar şehri ele geçirdi. Kabe putlardan te­mizlendi. Böylece İslamiyet’in yayılışı kolaylaştı.

Huneyn Savaşı ve Taif Seferi (630)

  • Müslüman olmayan Arap kabilelerin Müslümanlara karşı birleşmesi üzerine Hz Muhammed hareket geçti. Huneyn şehrinde ya­pılan savaşta putperestler yenilgiye uğradı.
  • Huneyn’den kaçan putperestler Taife sığındılar. Buraya yapılan seferden sonuç alına­madı. Ama daha sonra şehir kendiliğinden İsla­miyet’i kabul etti.

Tebuk Seferi (631)

  • Bizans İmparatorluğu’nun büyük bir ordu ile Arabistan’a yürüdüğü haberi alınınca Hz Mu-hammed sefere karar vermiştir. Ancak Tebük şehrine varılınca haberin asılsız olduğu anlaşıl­mış ve geri dönülmüştür.
  • Tebük seferi Hz Muhammed’in son se­feri olmuştur.

Veda Hutbesi (632)

  • Hz Muhammed, 632 yılında hac görevini yerine getirmek için kalabalık bir kafile ile Mek­ke’ye giderek son kez Hac görevini yerine getir­miştir.
  • Arafat’ta yaklaşık 150000 kişiye bir ko­nuşma yaptı. Hz Muhammed bu hutbede:

-Kuran-ı Kerim’in tamamlandığını,

– Cahiliye devrinin kapandığını,

-Kan davalarının sona erdiğini,

– Faiz ve zinanın haram olduğunu,

– Bütün Müslümanların eşit olduğunu be­lirtti.

  • Hz Muhammed 8 Haziran 632’de Medi­ne’de vefat etti.

DÖRT HALİFE DÖNEMİ (632-661)

Hz. Muhammed vefat etmeden önce yerine kimseyi tayin etmemiştir. O’nun vefatından sonra sırasıyla Hz. Ebubekir, Hz. Ömer, Hz. Osman ve Hz. Ali başa geçmiştir. Bu halifeler seçimle iş başına geçtiği için bu döneme Cumhuriyet Dönemi ismi de verilir.

Hz. Ebubekir Dönemi (632-634)

 Yalancı peygamberler ve zekat vermek istemeyenlerle mücadele edilmiştir.
 Kuran-ı Kerim kitap haline getirilmiştir. Kuran-ı Kerim’in kitap haline getirilmesinde ezbere bilen hafızların savaşlarda şehir olmaları ve yazılı olduğu deri, taş, ağaç vb. gibi malzemelerin korunmasındaki güçlük etkili olmuştur.
 Arap yarımadası dışında fetihler başlamıştır.

Hz. Ömer Dönemi (634-644)

 Suriye, Filistin, Irak, İran, Mısır ve Azerbaycan fethedildi. İran’ın fethiyle Türklerle Müslümanlar komşu olmuştur.
 Sınırların genişlemesiyle; divan teşkilatı kurulmuş, hicri takvim kabul edilmiş, ülke eyaletlere ayrılmış ve başına valiler atanmıştır. Adalet işleri içim kadılar atanmıştır.

Hz. Osman Dönemi (644-656)

 İran’ın fethi tamamlandı. Trablusgarp ve Tunus fethedildi. Kafkaslara kadar ilerleyen Müslüman orduları burada Hazarlar tarafından durduruldu.
 İlk Müslüman donanması kurulmuş, Rodos fethedildi, Kıbrıs vergiye bağlandı.
 Kuran-ı Kerim çoğaltılarak önemli İslam merkezlerine gönderildi.
 Müslümanlar arasında iç karışıklılklar başlamış bu durum fetihlerin durmasına neden olmuştur.

Hz. Ali Dönemi (656-661)

  • Müslümanlar arasında iç savaşların çıktığı fetihlerin durduğu bir dönemdir.
  • Dönemin önemli olayları Camel Vak`ası (Deve Savaşı) ve Sıffın Savaşı

 

NOT: Dört Halife Dönemi‘nde halifeler seçimle iş başına gelmiştir, bu da demokratik bir yönetimin örneğidir.Bu döneme Cumhuriyet dönemi de denilmiştir. Dört Halife Dönemi‘nden sonra halifelik babadan oğla geçen bir saltanat sistemi haline gelmiştir.

[poll id=”5″]

What do you think?

Written by admin

Comments

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Loading…

0

6. SINIF SOSYAL BİLGİLER İPEK YOLUNDA TÜRKLER 6. BÖLÜM

6. SINIF SOSYAL BİLGİLER İPEK YOLUNDA TÜRKLER 8. BÖLÜM