içinde , ,

KÖK BİLGİSİ

KÖK

Bir sözcüğün aldığı bütün ekler atıldıktan sonra geride kalan anlamlı en küçük parçasına kök denir. Kök parçalandığında anlam bozulur.

“yırt-ıcı-lar-ın” sözcüğünün aldığı ek atılınca geride “yırt” kökü kalır.

Not: Dilimizde sözcük kökleri genel olarak tek hecelidir; ancak iki ya da üç heceli olan sözcük köklerine de rastlanır.

Otur, yürü, çiçek, emek, sarı, kelebek  

KÖKÜN ÖZELLİKLERİ

  • Kök, Sözcüğün Başında Bulunmaktadır.

Türkçe sondan eklemeli bir dildir. Dolayısı kök her zaman sözcüğün başında başında bulunur.

  • Kök, Ek Alırken Yapısal Olarak Değişikliğe Uğramaz

Türkçede, kök her zaman sabit kalır, ek köke uyum sağlar. Bu nedenle kökler, ek alsalar da bir değişime uğramazlar.

Not: Bu durumun bazı istisnası bulunmaktadır. Yönelme eki alan 1. ve 2. tekil kişi zamirleri ses değişimine uğramaktadırlar.

Ben Bana     
Sen    Sana
  • Kök, Her zaman sözcüğün tamamıyla anlam ilişkisi içinde olmalıdır.
>>Gözlükler
kök
verilen örnekte olduğu gibi köke eklenen ekler “Göz” kökü ile anlam ilişkisini kaybetmemiştir.

Sözcük kökleri 4’e ayrılır:

İsim Kökleri

Ad(isim) ve ad(isim) soylu olan köklerdir. Bunlar “–mek,-mak” ekleriyle anlamlı olarak okunamaz.

Göz, kitap, sarı, baş, çiçek, kalem…  

Eylem Kökleri

Varlıkların hareketlerini, eylemlerini bildiren  -mek/-mak eklerini aldıklarında anlamlı bir bütün oluşturan köklere fiil kök denir.

Yat-,yürü-,oku-,bil-…  

Sesteş Kökler

Yazılışları aynı ancak anlamları farklı olan; hem ad hem de fiil olarak kullanılan ve aralarında hiçbir anlam ilişkisi bulunmayan köklerdir.

Gül(gülmek)                      Gül(çiçek)  
Sol(solmak)                        Sol(yön
Düş(düşmek)                     Düş(rüya)    
Diz(dizmek)                       Diz(bacağın bir bölümü)

Ortak Kökler

Yazılışları, okunuşları aynı olan, hem isim kökü hem de fiil kökü olarak kullanılabilen köklerdir. Bu sözcüklerin sesteş kökten farkı ortak kökü oluşturan sözcükler arasında anlam benzerliği olmasıdır.

Kuru(ıslak olmayan)                         Kuru(kurumak)
Boya(boyama işi)                               Boya(boyamaya yarayan madde)      

Ne düşünüyorsun?

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

FİİLLER

EK(Yapım Eki ve Çekim Eki)