in ,

BÜYÜK ÜNLÜ UYUMU

Türkçe bir kelimenin ilk hecesindeki ünlü kalın ise (a, ı, o, u), diğer hecelerdeki ünlüler de kalın olmalı; ince ise (e, i, ö, ü), diğer ünlüler de ince olmalıdır. Buna büyük ünlü uyumu denir.

“Arabalarımız” sözcüğü, büyük ünlü uyumuna uyar. Çünkü bu sözcükteki bütün ünlüler kalındır. Sözcük kalın ünlülerle başlayıp kalın ünlülerle devam etmiştir.”

“Eldivenler” sözcüğü, büyük ünlü uyumuna uyar. Çünkü bu sözcükteki bütün ünlüler incedir. İnce  ünlülerden sonra ince ünlüler gelmiştir.

“Kitaplar” sözcüğü ise ince ünlüden sonra kalın ünlü geldiğinden büyük ünlü uyumuna uymaz.

Not: “-ki, -ken, -yor, -leyin, -ımtrak, -daş, – gıl ” ekleri büyük ünlü uyumuna uymaz. Ama  uyan kullanımlarının da olduğunu bilmeliyiz.

Ek Uyduğu Durum Uymadığı Durum
-ki Evdeki Kapıdaki
-ken Gelirken Çalışırken
-yor Bakıyor Geliyor
-ımtrak Sarımtırak Yeşilimtırak
-leyin Geceleyin Sabahleyin
-gıl Teyzemgil Babamgil  
-daş Vatandaş Meslektaş
  • Kökenleri Türkçe olduğu halde bazı sözcükler büyük ünlü uyumuna uymaz.
  • Alma => Elma,
  • Karındaş =>  kardaş =>,
  • Ana = > anne
  • Kangı => hangı => hangi

. Dilimize yabancı dillerden gelen sözcüklerde büyük ünlü uyumu aranmaz.

. Birleşik sözcüklerde ve tek heceleri sözcüklerde büyük ünlü uyumu aranmaz.

What do you think?

Written by şadgeldi hoca

Comments

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Loading…

0

İNKILAP TARİHİ KONU ANLATIMI

KÜÇÜK ÜNLÜ UYUMU