içinde ,

TÜRKİYE CUMHURİYETİ’NE YÖNELİK TEHDİTLER

Şeyh Sait Ayaklanması (13 Şubat 1925)

Sebepleri:

  • İngiltere’nin, o sıralarda görüşülen Musul meselesini kendi çıkarları doğrultusunda çözebilmek için bölge halkını kışkırtması ve ayaklanmaları desteklemesi
  • Hilafet ve saltanat yanlılarının Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası’ndan cesaret alması
  • Hilafet ve saltanat yanlılarının eski rejimi geri getirmek istemesi
  • Cumhuriyet yönetimini kendi çıkarlarına aykırı gören kişilerin “Din elden gidiyor!” parolasıyla bir kısım halkı kışkırtmaları

Alınan Önlemler:

  • Bölgesel seferberlik ilan edildi (Doğu ve Güneydoğu’da).
  • Takrir-i Sükûn (Huzuru Sağlama) Yasası çıkarıldı (4 Mart 1925). Bu kanun 1929 yılına kadar yürürlükte kaldı.
  • İstiklal Mahkemeleri kuruldu, suçlular cezalandırıldı.

Sonuçları:                                                                                                                                                                    

  • Ayaklanma bastırıldı, ancak Türk ordusu yıprandı.
  • Ayaklanmada rolü olduğu gerekçesiyle Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası kapatıldı
  • Ayaklanma nedeniyle Musul sorunuyla yeterince ilgilenilememiş ve Irak İngiltere’ye verilmiş (1926-Ankara Ant.)
  • Türkiye’de çok partili hayata geçiş için yapılan ilk deneme başarısızlıkla sonuçlanmıştır.
  • Şeyh Sait İsyanı, Türkiye’de çok partili hayata geçiş için ortamın uygun olmadığını ve henüz demokrasinin tam anlamıyla uygulanamadığını göstermiştir.

Not: Şeyh Sait ayaklanması cumhuriyete ve inkılaplara karşı yapıl­mış ilk büyük isyandır.

Menemen Olayı 23 Aralık 1930

  • Derviş Mehmet ve adamları Menemen’de olay çıkardı
  • Olayı bastırmak isteyen asteğmen Kubilay öldürüldü.
  • Alınan tedbirlerle isyan bastırıldı.
  • Olayı çıkaranlar İstiklal mahkemelerinde yargılanarak ağır cezalara çarptırıldı
  • Menemen olayı rejime yönelik ikinci harekettir.
  • Serbest Cumhuriyet Partisi’nin feshedilmesindeki haklılık an­laşılmıştı
  • 1946’ya kadar çok partili hayata geçilmesi gecikmiş

Ne düşünüyorsun?

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

ATATÜRK İLKE VE İNKILAPLARININ TEMEL ESASLARI

DIŞ POLİTİKADA YAŞANAN GELİŞMELER